????????

???????? Prof.Dr. Hasan Baydar ???????? Süleyman Demirel Üniversitesi ????????????????????? Öğretim Üyesi ???????? ???????? Türkiye dünyada fındık, incir ve kayısı üretiminde 1., kestane üretiminde 2., antep fıstığı üretiminde 3., ceviz üretiminde 4., zeytin ve zeytin yağı üretiminde 5., büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığında 6. sırada yer almaktadır. ???????? Ancak içerdikleri yüksek oranda protein, yağ, lif ve mineral maddelerce son derece besleyici olan bu bitkisel ve hayvansal ürünlerin marketlerdeki satış fiyatları, çoğunluğu fakir olan halkımızın satın alma gücünü aştığından, maalesef bunları yeteri kadar tüketemiyoruz. ???????? Bir başka anlatımla sayılan bu değerli ürünlerin üretiminde ilk sıralarda olan bir ülke, bu ürünleri kendi halkının sofrasına koyamamaktadır. ?

???????? Örneğin dünya fındık üretiminin %75'ini gerçekleştiren Türkiye'de kişi başı iç fındık tüketimi yılda ancak 0.6 kilodur. İnsanlarımız fındığı sevmediğinden değil, çok pahalı olduğundan (kilogramı 20 TL) tüketemiyor. Aynı şekilde pahalılıktan dolayı yılda ancak 3 kg ceviz, 1 kg antep fıstığı, 0.9 kg badem, 0.7 kg kestane ve 0.3 kg incir tüketebiliyoruz. ????????
???????? Dünyanın en önemli zeytinyağı üretici ülkelerinden birisiyiz, ancak kişi başı yıllık tüketimimiz sadece 1 litredir (oysa komşumuz Yunanistan'daki tüketim kişi başına 20 kg'ın üzerindedir). Tekrar altını çizerek söylüyorum, yukarıda örneklerini verdiğim tarımsal ürünlerin üretiminde Türkiye hep ilk beşte!.
????????? İşte tartışılması gereken de budur; ürettiğimizi yiyemiyoruz, tüketemiyoruz... Özellikle protein, yağ ve mineral maddelerce zengin gıdaları yeterince tüketemeyen halkımız, ekmek ve makarna gibi karbonhidrat (un ve nişasta) ağırlıklı beslenmek durumunda kalmaktadır.
???????? Sonuçta? proteince fakir, ancak karbonhidratça zengin beslenen insanlarımızın maalesef zamanla düşünme, sorgulama ve bilgi üretme yetileri azalmakta, daha çok yönetilen ve yönlendirilen olmaktadır.
???????? İnsanlarda olduğu gibi hayvanlar aleminde de ağırlıklı olarak protein tüketenlerin daha zeki, saldırgan ve yöneten, ağırlıklı olarak karbonhidrat tüketenlerin ise tembel, uysal ve yönetilen olduğunu biliyoruz (örneğin yüzlerce ceylan veya antilop sürüsü bir aslanla baş edemez).
???????? İşte bütün bu açıklamalarım dengeli beslenmenin önemini anlatmak içindir. Eğer dünyada yönetilen değil yöneten, hükmedilen değil hükmeden, bilgi ve teknolojiyi tüketen değil üreten olmak istiyorsak, proteince zengin gıdaları da en az karbonhidratlarca zengin gıdalar kadar bol ve ucuz olarak tüketen bir halk olmalıyız.?
???????? İşte, dünyanın gelişmiş Batı toplumlarının gelişmemiş Doğu toplumlarından ayıran en belirgin farklarından birisi de Batılıların proteince zengin gıdaları (özellikle kırmızı et ve süt) daha fazla tüketmeleridir. Dünya kişi başı yıllık et tüketimi yaklaşık 40 kg'dır. 25 kg et tüketimi ile Türkiye 177 ülke arasında 121. sıradadır.
???????? Bu sıralamada dünyanın en refah, zengin ve gelişmiş ülkeleri ilk sıraları alırken (örneğin ABD 125 kg), dünyanın en yoksul, fakir ve geri kalmış ülkeleri ise geri sıralarda (örneğin Hindistan 3 kg) yer almaktadır. Türkiye, büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığı sıralamasında dünyada 6. sırada olmasına rağmen et tüketiminde çok geri sıralarda (çoğu Afrika ülkesinin bile gerisinde) olması son derece üzücüdür.
???????? Gerçekte halkımızın yıllık kırmızı et tüketimi 6-12 kg'dır, Türkiye'nin et tüketimini artıran faktör yurt dışından her yıl Türkiye'ye gelen 30 milyon kadar yabancı turistin herşey dahil lüks otellerdeki tüketimidir. Ülkemizde maalesef sofrasına sadece kurban bayramında kırmızı et giren binlerce aile vardır. Halkımız, kırmızı ete göre daha ucuz olan beyaz et tüketmeye meyletmektedir.
???????? Benzer şeyler süt tüketimi için de söyleyebiliriz. Avrupa ülkelerinde süt tüketimi kişi başına yıllık 75 litre iken, ülkemizde 25 litredir. Ülkemizde proteince zengin hayvansal ürünler çok pahalı olduğundan (etin kilosu ABD ve AB'de 5-6 dolar iken, Türkiye'de 15-20 dolar), ağırlıklı olarak yaş sebze ve meyve ile hububat ve bakliyat gibi bitkisel ağırlıklı beslenmek zorunda kalmaktadır.
???????? Örneğin yıllık kişi başı ekmek tüketimi 150 kg ile dünyada en fazla ekmek tüketen ülkeler sıralamasına en önlerdeyiz. Makarnayı bile ekmekle birlikte tüketen bir toplum olarak günlük enerji ihtiyacımızın neredeyse yarısını sırf ekmekten karşılıyoruz. Dünya nüfusunun %1'i olduğumuz halde dünyada üretilen beyaz ekmeğin %5'ini biz tüketiyoruz. Buradan bitkisel ürünler sağlıksız ve yararsız demek istemiyorum, dengesiz (protein az/karbonhidrat çok) beslenmenin sakıncalarını ortaya koymaktır, amacım.
???????? Türk halkı genelde proteince zengin hayvansal gıdalarla beslenmeye alışıktır, ancak ekonomik nedenlerle daha ucuz olan bitkisel gıdalarla beslenmek zorunda kalmaktadır. Öyleyse daha sağlıklı ve daha zeki toplum yetiştirmek istiyorsak, halkımıza, özellikle de çocuklarımıza, proteinli gıdaları bol ve ucuz olarak tükettirmek zorundayız (elbette aşırıya kaçamadan, dengeli ve sağlıklı beslenmenin kurallarına riayet ederek).
???????? Sonuç olarak, dünya üretiminde ilk sıralarda yer aldığımız tarımsal ürünlerle gurur duyabiliriz, ancak bunların nimetinden önce kendi halkımız yararlanmalıdır, diye düşünüyorum. Hatırlatmakta yarar görüyorum; "Ne yersen osun'dur!"?





???????? ???????? 11 Nisan 2013