TUZ (2) (Derya Kızılgöz)

28 Temmuz 2010, 18:23

KONUK YAZAR

Beynin bilgileri depolaması için ihtiyaç duyduğu temel maddelerden biri tuzdur ve tuz terapisi ile çok sayıda hastalığın tedavisi yapılabilmektedir.

Tuz duygu durum artırıcı özelliğe sahip olduğundan bağımlılık yapan bir maddedir. Anadolu?muzda ismini tuzdan alan birçok yerleşim birimi saymak mümkündür. Tuzla, Tuzluca, Tuzhisar, Tuzlagözü köyü, Tuzla deresi, Tuzköy, Tuzçullu gibi yerleşim birimleri bunlardan sadece bir kısmıdır. Türkiye?de de tuz üretimi oldukça eskilere uzanır.

Çankırı, Tepesidelik, Kağızman, Tuzluca gibi yatakların en az 1000 yıldan beri işletildiği düşünülmektedir. Ülkemizde tuzun çıkarılması; Cumhuriyet tarihimizde özel yasa hükümlerine tabi olmuştur. Bu konuda çıkartılan 11.12.1936 tarihli 3078 sayılı Tuz Kanunu 26.06.2001 tarihine kadar yürürlükte kalmıştır.

Bu kanunun yürürlük süresi içinde bir takım değişiklikler yapılmış, ancak tuz stratejik öneme sahip ürünler arasında yer almıştır. Bu sebeple ham tuz çıkarılması Devlet tekelinde tutulmuştur.

Bu görevi Tekel adı altında faaliyet gösteren kurum üstlenmiştir. (Tekel'in eski adı İnhisarlar İdaresi) Bu yasal düzenleme 26.06.2001 tarihine kadar devam etmiş ve 3078 sayılı Tuz Kanunu 26.06.2001 tarihinde yürürlükten kaldırılmış ve Maden Kanunu kapsamına alınmıştır.

Türkiye'mizde tuz üretimi ve alanları:

DENİZ TUZLALARI-Ayvalık ve Çamaltı tuzlaları

GÖL TUZLALARI-TUZGÖLÜ

KAYA TUZLALARI-Çankırı, Tuzluca (Kars), Kağızman (Iğdır), Tepesidelik (Kırşehir), Sekili (Yozgat), Gülşehir (Nevşehir), Oltu kaya (Erzurum-Oltu), Çiçekli (Kırşehir-Akçakent), Çankırı (Melikağılları) tuzlalarıdır.

KAYNAK TUZLALARI- Ağa, Hıvır, Göneli, İşhan, Serhal, Çarkı, Cedit, Hamo, Fadlum, Piliç, Hargün, Göleris, Kömür, Tımisi, Yerhan, Aşkale, Bingöl, Perobey, Alibaba, Boncuk, Kıhtik, Çökender, Kırmızı, Bar, Canik, Yerli, Taytak, Muhlis, Tatos, Aktuzla. Şereflikoçhisar'ın özgün yapısını belirleyen, tarih boyunca insanoğlunun peşinde olduğu, tuzun 14 bin çeşit kullanım alanı olan; evrensel değeridir.

Tuzlu ve kuru toprak olan tuzlaklarından elde edilen çamuru, ateş ve tuz ile testilere dönüştüren; testilerindeki her damla su ile sıcağı kutsayan mekan algısı gelişmelidir. Yeni yetme bir çocuktan en yaşlısına kadar her birey tuzu iyi tanımalıdır. Hatta tuz hakkında kurslar düzenlenmeli, tanıtıcı ve bilgilendirici sürekliliği olan faaliyetler olmalıdır. Tuzgölü ile seyirlik değil, tuz ile bütünleşen memleket olabilmesi üretebilme potansiyeli ile mümkündür. Solunan havada dahi bulunan; 14 bin çeşit kullanım alanı olan tuza ev sahipliği yaparken yokluk ve yoksunluk yaşamak şaşılası bir durumdur.

Polonya'nın Krakow kentinde bulunan tuz müzesine eşdeğer bir müze yaratacak yüksek ruhlu ülkem sanatçılarına ve düşünürlerine kapısı ardına kadar açık olduğunu bildiğim Türkiyemi?zin incisini Aşkın Şeriatı ile selamlar; gönüllerimizden eksik olmayan bozlak yakarışları ile övmekten onur duyarım. Teşekkür ve sevgilerimle.

KAYNAKÇALAR-Kaynakçalar çevirisi Türkçe olan, yabancı dil metinler olduğundan , etik gereği orijinal adlarını belirtmek gerekti.Bilim insanlarının adlarını belirtemediğim için üzgünüm.

Great Salt Lake Bibliography

Salt Institute History of Salt

Tuz derneği

Richard Cowen,

Salt in History

Salt - An Addictive Antidepressant

29 Temmuz 2010

Bu haber 166 defa okunmuştur.